راسته نیم بالان یا سن ها Hemiptera

 

مهمترن مشخصه مرفولوژیک حشرات این راسته که وجه تسمیه نام راسته نیز مربوط به آن است این است که در اکثر آنها تقریباً نیمه قاعده بالهای جلویی ضخیم و چرمی ولی نیمه انتهایی آن غشایی است، به این نوع بال نیم بالپوش یا Hemelytron می گویند . (جمع Hemelytra ) . ولی بال های عقبی کاملاً غشایی و کمی کوتاهتر از بالهای جلو می باشند . بال ها هنگام استراحت بطور مسطح روی بدن قرار می گیرند بطوریکه قسمت انتهای بال های جلو روی یکدیگر قرار می گیرند.

 

قطعات دهانی سن ها از نوع زننده – مکنده و بشکل یک خرطوم باریک چند مفصلی است که به قسمت جلو زیر سر متصل می باشد و بطرف عقب و زیر شکم امتداد پیدا می کند. لب پایین بصورت یک غلاف یا پوششی مفصلی چهار استیله (دو آرواره بالا و رو آرواره پایین) داخل آن خرطوم را محافظت می کند. دو آرواره پایین در مجاور یکدیگر قرار گرفته و در داخل آن دو مجرای طولی حاصل می شود یکی بنام مجرای غذایی و دیگری مجرای بزاقی . ضمناً این حشرات فاقد پالپ می باشند.

بعد از پرونوتوم یک قطعه مثلثی است که ممکن است بزرگ یا کوچک باشد و به سیبنه دوم متصل شده است این قسمت را Scutellum یا سپرچه می گویند

راسته Hemiptera و راسته Homoptera در موارد بسیاری دارای مشخصات مشابهی هستند که حتی بعضی از متخصصین آنها را در یک راسته بنام راسته Hemiptera منظور می نمایند که آنرا به ذو زیر راسته بنام Homoptera  و Heteroptera (سن ها ) تقسیم می کنند . این دو گروه اساساً بر مبنای ساختمان بال ها و محل قرار گرفتن خرطوم (محل اتصال آن به سر) از یکدیگر تفکیک می شوند.

 

بال های جلویی Homoptera بافت یکسان و یکنواختی داشته که تماماً چرمی یا تماماً غشایی هستند(وجه تسمیه بنام راسته یکنواخت بالان)، در حالی که در Hemiptera قسمت قاعده بال های جلویی ضخیم و قسمت انتهای آن نازک و غشایی است.

در Homoptera خرطوم از قسمت زیر و عقب سر منشا می گیرد در حالی که در Hemiptera خرطوم از زیر و جلو سر منشا می گیرد.

  • پا در سن ها سه شکل متداول دارد:

 

 

    1. پاهای رونده Walking Legs  (حالت نرمال و طبیعی)

 

    1. پاهای شناگر Swimming Legs  که در سن های آبزی وجود دارد و پا مقداری پهن می شود و تعدادی ریشک یا موهای ریز در آن وجود دارد.

 

    1. در بعضی از سن ها پای جلو به صورت پای شکاری Raptorial Legs در می آید.

 

در راسته سن ها شاخک ها معمولاً نسبتاً بلند و 4 یا 5 مفصلی است ، چشم های مرکب معمولاً رشد کرده و مشخص ولی چشم های ساده (معمولاً 2 عدد هستند ) ممکن است وجود داشته یا وجود نداشته باشند ( پوره ها همیشه فاقد چشم های ساده هستند.)

 

بسیاری از گونه های سن ها دارای غدد بخصوصی هستند که مجرای آن در طرفین قفسه سینه باز می شود و در مواقع بخصوص از خود بوی معینی را متصاعد می کنند که معمولاً برای انسان بوی نامساعدی است.

 

بیشتر گونه های سن های بالدار هستند ولی تعدادی نیز بی بال و یا بال کوتاه هستند . در بعضی از گونه ها هم افراد بال دار و هم افراد بی بال کوتاه هو دیده می شود. سن ها دارای دگرگونی ساده هستند.

 

اکثر گونه ها خشکی زی هستند ولی تعداد زیادی نیز آبزی می باشند ، رژیم غذایی اکثر آنها گیاهخواری است و از شیره نباتات تغذیه می کنند و از آفات مهم کشاورزی محسوب می شوند. ولی بعضی از گونه ها شکاری بوده و از حشرات مفید محسوب می شوند.تعداد دیگری از گونه ها به انسان و دام ها حمله کرده و از خون آنها تغذیه می کنند ، ضمناً بعضی از گونه ها ناقل عوامل بیماری زا هستند.

مهمترین خصوصیاتی که برای تفکیک و شناسایی خانواده های راسته سن ها بکار برده می شود عبارتند از: شاخک ها ، خرطوم ، پاها و بال ها.

 

خرطوم معمولاً 3 یا 4 مفصلی بوده و در بعضی از آنها در هنگام استراحت در داخل شیاری که روی اولین حلقه زیر شکم (Prosternum ) وجود دارد مستقر می شود.

 

پاهای جلو در بیشتر گونه های شکاری کم و بیش برای گرفتن تغییر شکل یافته و به آنها پاهای شکاری (Raptorial legs ) گفته می شود.

 

 پنجه پاهای این حشرات دارای 2 یا 3 مفصل می باشد که مفصل انتهای دارای یک جفت ناخن است . وضعیت قرار گرفتن ناخن ها در بیشتر آنها روی آخرین مفصل پنجه ها به صورت انتهایی (apical) است ، یعنی درست در وسط آخرین مفصل پنجه واقع شده اند

بال های جلویی یا نیم بال پوش ها در گرو های مختلف به اشکال متفاوتی دیده می شود و به قسمت های مختلف بال اسامی مختلفی داده شده است.

 

در قسمت سخت قاعده بال جلو دو بخش عمده بنام های cor و corium و clavus تشخیص داده اند که بوسیله درز مخصوصی (Claval suture ) از یکدیگر مجزا می شوند . قسمت غشایی انتهای بال جلو را (mem) membrane )می گویند.

در بعضی دیگر قسمت انتهایی کریوم بوسیله درز کوچکی جدا شده است که به آن کونئوس

 (Cuneus) گویند.

طبقه بندی Hemiptera

در کل خصوصیاتی از سن ها که در کلید مورد استفاده قرار می گیرد :

شکل شاخک و تعداد بندها که معمولاً 4 یا 5 بند است.

تعداد بندهای خرطوم که بطور معمول 3 بندی و بعضی ها 4 بندی هستند

                                                               

 

 

 

 

 

 

 

 

  (Water buatmen) Corixidae خانواده

 

مرفولوژی :

 

این حشرات آبزی بوده و پاهای عقبی آنها کشیده و پهن و پارو مانند شده است.بدن آنها تخم مرغی و تا حدودی مسطح و معمولاً برنگ خاکستری تیره است.روی سطح پشتی آنها اغلب خطوط ریز زیادی دیده می شود.

بیولوژی :

 

این حشرات معمولاً در آب گیرها و دریاچه های آب شیرین و گاهی در نهرها و گونه های معدودی از آنها در آب گیرهای آب شور دیده می شوند. فاقد گیل های تنفسی هستند و اکسیژن مورد نیاز خود را از سطح آب تامین می کنند و اغلب جند حباب هوا را در زیر شکم و یا در زیر بال پوش ها با خود حمل می کنند.این حشرات خیلی سریع شنا می کنند ولی اغلب به گیاهان آبزی چسبیده و برای مدتی به این حالت باقی می مانند. 

بیشتر این حشرات از آلگها و موجودات کوچک آبزی تغذیه می کنند که معمولاً آنها را بوسیله پاهای جلویی گرفته و به دهان می برند.بعضی گونه ها شکاری بوده و از لارو حشرات و سایر جانوران آبزی کوچک تغذیه می کنند.برخلاف بیشتر حشرات آبزی این حشرات به انسان نیش نمی زنند.

این حشرات تخم های خود را به گیاهان آبزی می چسبانند . در بعضی از نقاط مثل مکزیک تخم این حشرات بعنوان غذای انسان مورد استفاده قرار می گیرد. حشرات این خانواده غذای عده زیادی از حیوانات آبزی می باشند.

  (Back swimmers ) Notonectidae خانواده

 

مرفولوژی :

این حشرات معمولاً در آب به پشت شنا می کنند، (وجه تسمیه نام خانواده ) از نظر شکل ظاهری خیلی به خانواده Corixidae شبیه هستند ولی قسمت پشت آنها بیشتر محدب است و برنگ روشن هستند . اغلب روی سطح آب استراحت می کنند و پاهای عقبی خود را کاملاً باز نگه می دارند.

بیولوژی:

 

حشرات این خانواده شکاری هستند و از حشرات و موجودات کوچک دیگر مثل ماهی های ریز تغذیه می کنند . شناگران ماهری هستند.

 

 

خانواده   Water scorpions) Nepidae)  

مرفولوژی:

 

این حشرات نیز آبزی و شکاری بوده که پاهای جلویی آنها شکاری است . دارای یک لوله تنفسی در انتهای بدن هستند که از تغییر شکل سرسی ها حاصل شده است.

این لوله ها گاهی به اندازه طول بدن حشره هستند و در هنگام حرکت در داخل گیاهان آبزی لوله های تنفسی را از سطح آب خارج کرده و تنفس می کنند

بیولوژی :

حزکت این حشرات در آب کند است و از انواع جانوران آبزی بوسیله پاهای شکاری خود تغذیه می کنند . این حشرات به انسان نیش دردناکی می زنند.

 

خانواده   Water striders) Gerridae )

 

مرفولوژی:

 

حشراتی هستند با پاهای بلند که روی سطح آبها زندگی می کنند و معمولاً می دوند و یا روی آب سر می خورند.معمولاً از حشراتی که روی آب می افتند تغذیه می کنند.

 

پاهای جلویی آنها کوتاه است و برای گرفتن غذا بکار برده می شوند، ولی پاهای میانی و عقبی بلند بوده و برای حرکت از آنها استفاده می شود. بدن آنها باریک و دراز و برنگ تیره هستند.

پنجه پاهای آنها حاوی موهای ریز زیادی است که از خیس شدن پاها جلوگیری می کنند و به همین دلیل قادرند روی سطح آب قدم بزنند. 

بیولوژی:

این حشرات بیشتر در اماکن آبی ساکن و محافظت شده دیده می شوند . در مواقع خشک شدن این اماکن آبی وارد لجن شده و در آنجا باقی می مانند تا مجدداً در آن قسمت آب ظاهر شود.معمولاً در اّهای شیرین یافت می شود.تخم ها در سطح آب ریخته می شوند.

 

خانواده ساس ها   Bed Bugs) Cimicidae ) 

مرفولوژی:

حشراتی هستند مسطح و تخم مرغی شکل ، بدون بال و بطول حدود 6 میلیمتر، دارای قطعات دهانی مکنده بوده و از خون پرندگان و پستانداران تغذیه می کنند.

مثال : ساس معمولی  Cimex lectularius

بیولوژی :

اغلب در نازل ، مسافرخانه های کثیف ، طویله ها و اماکن مسکونی انسان و حیوانات دیده می شود. این حشره فعالیت شبانه داشته و در طول روز در شکاف در و دیوار، در قسمت های مختلف رختخواب زیر کاغذ دیواری،و غیره مخفی می شوند.به وسایل مختلف از جمله لباس ، رختخواب، وسایل منزل و غیره ممکن است از یک محل به محل دیگر منتقل شوند . حشرات ماده تخم های خود را در لابلای شکاف ها قرار می دهند(حشرات ماده 100 تا 250 تخم می گذارند ) ، در شرایط گرم حدود 2 ماه طول می کشد تا تخم ها به حشرات کامل تبدیل شوند. حشرات کامل تا چندین ماه زندگی می کنند و ممکن است بدون غذا بمانند.اکثراً باعث خارش و سوزش می شوند ولی بیماری مهمی را انتقال نمی دهند.

 

 خانواده Plant bugs or leaf bugs) Miridae  )

مرفولوژی:

حشرات این خانواده تنها حشرات این راسته اند که در روی بال جلویی دارای بخش کونئوس هستند و با این مشخصه به راحتی از سایرین متمایز می شوند. بیشتر آنها در قسمت قاعده غشایی بال جلو دارای دو سلول بسته هستند. شاخک ها و خرطوم آنها 4 مفصلی و فاقد چشم های ساده هستند.اکثراً حشرات کوچکی هستند (معمولباً کمتر از 10 میلیمتر) با بدنی کشیده و نرم با رنگ های متنوع ، بیشتر گونه ها دارای رنگ های قرمز، نارنجی، سبز یا سفید.

بیولوژی: 

بزرگترین راسته از خانواده سن ها است و گونه های مختلف در روی بسیاری از گیاهان به فراوانی یافت می شوند ، اکثراً از شیره نباتات تغذیه می کنند و یکی گونه های مهم آن Lygus lineolaris است.

 

حشره ای است بطول 5 تا 6 میلیمتر، که رنگ آن از قهوه ای کم رنگ تا سیاه متغیر است.از گیاهان متععد وحشی و کشت شده تغذیه می کند.

 

خانواده  Assassin bugs) Reduviidae )

مرفولوژی:

حشرات این خانواده دارای اندازه متوسط تا بزرگ هستند، رنگ آنها قهوه ای تا سیاه و بعضی از آنها خیلی فراوان هستند. سر آنها باریک و کشیده و قسمت پشت چشم ها گردن مانند است.خرطوم 3 مفصلی و معمولاً قوس دار و قسمت انتهایی آن در شیار اولین حلقه زیر شکم قرار می گیرد.شکم در قسمت وسط اغلب پهن تر شده بطوری که کنار حلقه های شکم از زیر بال ها نمایان می باشند. 

 

بیولوژی:

اکثر حشرات این خانواده شکاری بوده و از حشرات دیگر تغذیه می کنند ولی تعداد معدودی از خون انسان و پستانداران دیگر تغذیه می کنند و نیش آنها همراه با درد و سوزش شدید است.

مثال : Redivius personatus که در منازل دیده می شود و از ساس ها تغذیه می کند،گاهی به انسان نیز نیش می زنند.

بعضی از گونه های این خانواده ناقل بعضی از بیماری ها از جمله Trypanosoma هستند.

 

خانواده  Seed bugs) Lygaeidae )

مرفولوژی:

 

شاخک ها و خرطوم آنها 4 مفصلی است، دارای چشم های ساده،در قسمت غشایی بال های جلو دارای 4 یا 5 رگبال ساده هستند،تفاوت عمده آنها با خانواده Miridae در نداشتن کونئوس و داشتن چشم ساده است.ضمناً بدن این حشرات سخت تر است.

حشراتی هستند با جثه کوچک که بزرگترین آنها حدود 13 میلیمتر طول دارند، و شکل عمومی آنها متنوع است و بیشتر آنها لکه ها یا نوارهای قرمز، سفید و سیاه روی بدن دارند.

بیولوژی:

خانواده ای است نسبتاً بزرگ،عده ای از آنها شکاری ولی اکثر آنها از بذور نباتات تغذیه می کنند و یا از شیره گیاهان می خورند.

 

مثال: Blissus leucopterus   Chinch bug   که آفت مهم غلات می باشد.

 

حشره ای است بطول 3.5 میلیمتر و برنگ سیاه با بال های جلو برنگ سفید که در قسمت وسط هر یک از آنها یک لکه سیاه دیده می شود.از شیره نباتی دانه ها و برگ های غلات تغذیه می کنند.

 

Lygaeus halmii روی نیم بال پوش ها یک علامت × برنگ قرمز دارد.

 

Omcopeltus fasciatus دارای نوارهای پهن سیاه و قرمز روی نیم بال پش ها است.

 

خانواده  Leaf footed bugs) Coreidae )

مرفولوژی:

حشرات این خانواده اکثراً بزرگ بوده و برنگ تیره هستند و دارای غدد ترشحی مخصوصی هستند که در طرفین قفسه سینه بین پاهای میانی و عقبی باز می شوند،سر آنها باریک تر و کوتاه تر از پیش گرده است،در بعضی از گونه ها ساق پاهای عقبی پهن شده و برگ مانند است.بیشتر گونه ها از خود مواد عطری مخصوصی ترشح می کنند که ممکن است برای انسان ناخوشایند باشد.

بیولوژی:

اکثر گونه های این خانواده گیاهخوار هستند ولی تعداد کمی از آنها شکاریند .Amasa trigtis (Squash bug ) آفت مهم کدوئیان است.

 

 

خانواده Stink bugs) Pentatomidae  )

 

مرفولوژی:

خانواده نسبتاً بزرگی است که بدن آنها سپر مانند و شاخک های آنها 5 مفصلی است.این حشرات نیز از خود بوی نامطبوعی تولید می کنند.بیشتر گونه های آن دارای رنگ های روشن با نقش بندی مشخصی هستند،این خانواده به سه زیر خانواده به شرح زیر تقسیم می شود:

 

  1. Acanthosomatinae ، پنجه ها 2 مفصلی، وجه تمایز از دو خانوده دیگر

 

  1. Pentatominae ، مفصل قاعده ای ، خرطوم باریک و در هنگام استراحت در بین دو برجستگی طرفین زیر سر (bucculae) بطور موازی قرار می گیرد.

 

  1. Asopinae ، مفصل قاعده ای خرطوم کوتاه و ضخیم است ولی فقط قاعده آن در بین دو برجستگی طرفین زیر سر قرار می گیر.

 

بعضی از حشرات این خانواده گیاهخوار و بعضی دیگر شکاری بوده و از حشرات دیگر تغذیه می کنند و بعضی دیگر هم گیاهخوار و هم حشره خوار هستند.حشرات دو زیر خانواده 1 و 3 اکثراً شکاری هستند، ولی حشرات زیر خانواده Prntatominae اکثراً گیاهخوار می باشند.

تخم گذاری این حشرات اکثراً بطور دسته ای است، تخم ها به شکل جلبکی و دارای خارها یا تزیینات مخصوصی به خود هستند.

 

Aelia furcula یا سن آئلیای غلات ، از آفات مهم غلات از نقاط مرکزی و جنوبی ایران گزارش شده است.

 

خانواده  Shield blacked bug) Scutelleridae )

مرفولوژی:

حشرات این خانواده از نظر ظاهری شباهت زیادی به حشرات خانواده Pentatomidae دارند که در ذیل به شرح آن می پردازیم، ولی سپرچه آنها خیلی بزرگ و کشیده شده بطوریکه تا انتهای شکم ادامه می یابد. ضمناً بال ها فقط از کنار سپرچه دیده می شوند..بیشتر این سن ها برنگ قهوه ای و به طول 8 تا 10 میلیمتر هستند.

بیولوژی:

اکثراً از شیره نباتات تغذیه می کنند، زمستان گذرانی به شکل حشره بالغ،تخم ریزی بطور دسته ای،یک نسلی هستند.

Eurygaster integriceps یا سن گندم، از آفات مهم گندم می باشد و بصورت مهاجر خسارت زیادی به گندم کاری های ایران وارد می سازد.

 

 



تاريخ : شنبه بیست و ششم فروردین 1391 | 23:57 | نویسنده : صهیب رحمانی |
● جمع‌آوری، نگهداری و كار با نمونه

هر متخصص حشره ‌شناسی ، در حین انجام تحقیقات صحرایی مجبور به صید كردن نمونه‌ها و كار با آنهاست. این كار معمولاً شامل جمع‌آوری و نگهداری نمونه‌ها با روش‌های خاصی است كه عمدتاً، و گاهی اوقات تنها روش‌هایی هستند كه برای مطالعه گروه خاصی از بندپایان به كار می ‌روند. این روش‌ها برای گروههای مختلف حشرات و همچنین در نقاط مختلف، متفاوت هستند. بنابراین ، در ذیل به شرح برخی از نكات اساسی در این مورد می ‌پردازیم.

● اصول جمع‌آوری نمونه و كار با آن

▪ لوازم جمع‌آوری


این وسایل از ساده ‌ترین ابزار، از قبیل توری ‌های حشره‌شناسی و لوله‌های صید ، تا تله های بسیار تخصصی كه برای اهداف خاصی به كار می ‌رود ، متفاوتند. نمونه‌گیری عبارتست از جمع‌آوری نمونه‌ها با یك روش استاندارد به منظور انجام مطالعه كمّی ، كه در آن می ‌توان از ابزار بسیار متفاوتی استفاده نمود. انواع مختلف تله‌ها برای صید حشرات به منظور انجام تحقیقات خاص به كار رفته‌اند. برخی از آنها حشرات را به صورت انفرادی و از طریق مكانیكی به دام می ‌اندازند )مثل تله‌های مكنده) ، در حالیكه سایرین با استفاده از مواد جلب كننده از قبیل نور، دی ‌اكسیدكربن و یا بوی بدن میزبان آنها را صید می كنند.

توری ‌های حشره‌شناسی دستی معمولاً شامل یك كیسه ساخته شده از توری ‌های دارای سوراخ ‌های ریز هستند كه به دور یك قاب دایره‌ای متصل گردیده است. این قاب از جنس آلومینیوم بوده و طوری طراحی شده كه می ‌توان در موقع عدم استفاده ، آن را از هم جدا نمود. هدف صید ، مشخص كننده نوع مناسب توری است. در مورد پشه ها، كار با كیسه‌های توری سفید راحت تر است ، در حالی كه برای جمع‌آوری پروانه‌ها توری سیاه طرفدار بیشتری دارد.

وسیله جمع‌آوری مهم دیگر آسپیراتور است. این وسیله انواع مختلفی دارد. آسپیراتورها وسایل ساده، ولی مؤثری هستند كه حشرات كوچك را از طریق مكیدن به داخل ، صید می ‌كنند. عمل مكش هوا هم توسط دهان فرد جمع‌آوری كننده و هم با وسایل حبابی شكل پلاستیكی صورت می ‌گیرد. در برخی موارد هم فَن‌های كوچكی كه با نیروی باتری كار می ‌كنند ، این عمل را به عهده دارند.

ساده‌ترین نوع آسپیراتور، یك لوله شیشه‌ای یا پلاستیكی شفاف به طول حدود ۲۵ سانتیمتر است كه یك توری بر روی یك انتهای آن قرار گرفته و بر روی توری یك لوله بلند قابل انعطاف متصل شده است. انتهای دیگر لوله پلاستیكی قابل انعطاف در دهان فرد جمع‌آوری كننده قرار می ‌گیرد و با عمل مكش هوا، حشرات را می ‌توان به سادگی درون لوله شیشه‌ای كشید.

حشرات كوچك مثل پشه‌خاكی ‌ها و میدج‌های Culocoides را می ‌توان از طریق الكتریسیته ساكن كه در لوله‌های پلاستیكی ایجاد می ‌شود، به آنها چسباند و جمع‌آوری نمود؛ به ویژه این كار را می ‌توان با لوله‌های ساخته شده از جنس پلی استیلن شفاف به خوبی انجام داد.

▪ كشتن و نگهداری نمونه‌ها

مهمترین نكته‌ای كه باید در حین كشتن و نگهداری نمونه مد نظر داشت ، ویژگی ‌هایی است كه برای تشخیص آن به كار می ‌روند. عدم توجه به این نكته در هر یك از مراحل اولیه می ‌تواند تعداد زیادی از نمونه‌هایی را كه به دقت جمع‌آوری شده‌اند ، غیر قابل استفاده سازد. به عنوان مثال ، پشه‌ها نباید در مایعات نگهداری شوند و یا توسط آنها جمع‌آوری گردند؛ زیرا فلس‌هایی را كه بدن و بال‌هایشان را پوشانده از دست خواهند داد و این كار، تشخیص آنها را تقریباً غیر ممكن می ‌سازد. همچنین كیفیت نمونه در بسیاری از حشرات و سایر بندپایان در صورتی كه گذاشته شوند تا بمیرند ، پایین خواهد آمد.

برای شناسایی یا ذخیره طولانی مدت به صورت نمونه‌های مورد استفاده در شناسایی سایر نمونه‌ها ( نمونه‌های مرجع ) ، باید آنها را از طریق تماس دادن با یكی از تركیبات كشنده استاندارد ، كشت. این مواد شامل استات اتیلن ، اتر، تتراكلرواتان و كلروفرم هستند كه می ‌توان آنها را روی یك تكه پنبه ریخت و پنبه آغشته را به همراه نمونه در یك بطری یا لوله شیشه‌ای گذاشت. حشرات را می ‌توان از طریق سرما دادن ( فریز كردن ) نیز كشت ( اگر چنین امكاناتی در شرایط صحرایی وجود داشته باشد ). راه دیگر برای كشتن نمونه‌ها، استفاده از گرمای شدید نور آفتاب است. لاروها را می ‌توان با انداختن در الكل كشت. افراد بالغ بندپایان كوچك را نیز می ‌توان در الكل یا به صورت مونته در لام نگهداری نمود. لاروهای بزرگ دوبالان ( مثل لارو مگس‌های موسیده یا كالیفوریده) را به خوبی در آب جوش می ‌توان كشت. نمونه‌ها در آب جوش شكل خود را حفظ می ‌كنند و چروكیده نمی شوند.

بخار حاصل از مایعات كشنده بر روی دیواره‌های بطری‌ها و لوله‌های مرگ، به ویژه در شرایط گرم نواحی گرمسیری، باقی می ‌ماند و رعایت این نكته مهم است كه نمونه‌ها به محض مردن باید برای سوزن زدن از شیشه مرگ خارج شوند. نمونه‌ها باید بلافاصله پس از مرگ ، اندازه ‌گیری و سوزن زده شوند و یا به روش دیگری ذخیره گردند تا از چروكیده و یا شكننده شدن زیاد آنها جلوگیری به عمل آید. این عمل به ویژه در مورد هر نمونه‌ای كه در معرض كلروفرم قرار گرفته، باید انجام شود؛ ‌چون این ماده كشنده به سرعت بدن حشرات را سفت و شكننده می ‌سازد.

سه روش اساسی نگهداری كه به صورت عمومی مورد استفاده‌اند ، عبارتند از: خشك ، غوطه ‌ور در مایع و مونته در لام.

مراقبت از كلكسیون‌های حاوی حشرات سوزن زده شده در برابر آفات و قارچ‌ها، به ویژه در نواحی گرمسیری ممكن است كار مشكلی باشد. برای این كار باید مراحلی طی شود كه اولین آنها مطمئن شدن از نگهداری نمونه‌ها در جعبه‌هایی است كه تا حد امكان در برابر نفوذ هوا عایق باشند. بدین منظور جعبه‌های مخصوصی ساخته شده‌اند كه توصیه می ‌كنیم از آنها استفاده گردد. كیپ بودن درب این جعبه‌ها، مانع از ورود آفات به داخل جعبه و از بین رفتن نمونه‌ها می ‌شود. آغشتن جعبه با قارچ ‌كش (مثل مرتیولات) معمولاً برای جلوگیری از كپك زدن نمونه كافی است، اما برای حفاظت بیشتر در مكان‌های به شدت نمور و مرطوب، هر جعبه نگهداری را می ‌توان به صورت محكم و كاملاً عایق، در یك جعبه پلاستیكی حاوی مقداری سیلیكاژل پیچید. یك حشره ‌كش ( از قبیل دیكلرووس) كه در جعبه‌ای در داخل یك بلوك پلاستیكی كه در قسمتی از جعبه ثابت شده، پاشیده می ‌شود؛ می ‌تواند بسیار مؤثر باشد. اما این كار باید به صورت مرتب تكرار گردد.

● اطلاعات مربوط به نمونه

نمونه‌های فاقد برچسب ارزشی ندارند. بنابراین هر نمونه باید دارای برچسب‌هایی كه اطلاعات مربوط به محل و زمان صید نمونه در آن درج شده،‌ باشد.

اطلاعات جغرافیایی ، باید شامل كشور، بخش كشور ( استان، ‌ناحیه یا شهرستان )، جهت‌یابی با ذكر خصوصیاتی از قبیل نام روستا، رودخانه، ارتفاع محل و … باشد.

اطلاعات برچسب باید ارائه كننده تاریخ صید بر حسب روز، و همراه نمونه باشند. یعنی به سوزنی كه نمونه خشك مونته شده به آن متصل است ، الصاق گردند؛ یا در زیر ویال‌ها ( در مورد نمونه‌هایی كه به صورت مایع نگهداری می ‌شوند) قرار گیرند و اگر نمونه‌ها به صورت لام میكروسكوپی مونته شده باشند ، به لام‌ها چسبانده می ‌شوند.

● ارسال نمونه‌ها از طریق پست

در صورتی كه برای تشخیص نمونه نیاز به یك متخصص باشد ، و یا برای سایر مقاصد ، از قبیل ارسال نمونه برای قرار گرفتن در یك كلكسیون مرجع ، می ‌خواهید آن را از طریق پست ارسال نمایید؛ نیاز به بسته‌بندی خاصی می ‌باشد. متأسفانه بسیاری از نمونه‌ها به صورت شكسته شده یا با خسارت‌های غیر قابل جبران به مقصد می ‌رسند. این امر تقریباً بیشتر به خاطر بسته‌بندی نادرست و ضعیف آنها می ‌باشد، تا به خاطر اهمال و بی ‌دقتی در سرویس‌های پستی. از خسارت دیدن نمونه می ‌توان با رعایت احتیاطات ساده‌ای جلوگیری به عمل آورد.
نمونه‌های موجود در مایعات باید در داخل ویال‌های پلاستیكی یا شیشه‌ای كه دارای یك درب پیچ ‌دار هستند، ارسال شوند و نباید در لوله‌هایی كه با چوب پنبه یا قطعات پلاستیكی مسدود شده‌اند، قرار گیرند. در صورتی كه ویال‌های شیشه‌ای به دقت بسته‌بندی شوند، امنیت آنها به اندازه انواع پلاستیكی است، اما از هر نوعی كه استفاده می ‌شود، درپوش‌هایشان باید با چسب بسته شوند، تا خطر تراوش مایع و خشك شدن محتویات لوله كاهش یابد.

از ظروف چوبی توخالی موجود در بازار می ‌توان برای پست كردن ویال‌های با اندازه‌های مختلف، استفاده نمود. هر ویال باید در داخل این لوله‌ها با نوارهای دستمال كاغذی كه در اطراف آن چپانده می ‌شود، در جای خودش فیكس شود تا نمونه‌ها در حین انتقال تكان نخورند و بدن آنها متلاشی نشود.

برای ارسال پستی حشراتی كه به صورت خشك سوزن زده شده‌اندی، باید آنها را در یك جعبه محكم و تانشو، لاستیكی یا چوبی كه آن هم به نوبه خود در یك كارتن بزرگتر قرار می ‌گیرد، بسته‌بندی كرد. تقریباً همه خسارتی كه به نمونه‌های سوزن زده شده در پست وارد می ‌شود، در اثر فقدان یا ضخامت كم و ناكافی بسته‌بندی اطراف آن‌ها و جعبه محتوی نمونه می ‌باشد. حداقل ضخامت ۸ سانتیمتر از ماده بسته‌بندی نرم (مثل پلاستیك حباب‌دار)، یا پشم چوب باید در اطراف هر سطحی حتی یك جعبه نمونه كوچك ، و بیشتر برای جعبه‌های ذخیره بزرگ مورد استفاده قرار گیرد.

فضای بین نمونه‌هایی كه به صورت سوزن زده شده ارسال می ‌شوند ، باید طوری تنظیم شود كه اگر نمونه‌ها به صورت تصادفی در حین حمل و نقل بچرخند ، با یكدیگر برخورد نكنند. یك قطعه پنبه باید در گوشه جعبه قرار داده شود تا قطعات شكسته شده بدن نمونه‌ها در آن گیر كنند و به بقیه صدمه نزنند.

محتویات بسته ارسال شده ، به صورت متداول روی سطح خارجی آن یا روی هر فرم لازم به صورت نمونه برای مطالعه علمی ؛ فاقد ارزش تجاری” باید نوشته شود. این كار باعث می ‌شود كه در موقع بازرسی گمرك ، جعبه را باز نكنند و محتویات آن آسیب نبیند.

منبع:p30world



تاريخ : پنجشنبه بیست و هفتم بهمن 1390 | 16:38 | نویسنده : صهیب رحمانی |
حشرات بزرگترین رده جانورانی هستند که روی کره زمین زندگی می کنند . حدود یک میلیون گونه از حشرات تا کنون شناسایی شده‌اند. ولی تعداد زیاد دیگری ناشناخته باقی مانده‌اند که محققین مشغول شناسایی آن‌ها هستند. رده حشرات هگزاپودا (Hexapoda) که گاهی معادل آن (Insecta) را نیز ذکر می‌کنند، شامل دو زیر رده و در منابع مختلف بین ۲۸ تا ۳۲ راسته هستند.

رده‌بندی حشرات (Insecta)
- زیر رده حشرات بی‌بال (Apterygota)
- زیر رده حشرات بال‌دار (Pterygota)

حشرات Insecta
در زیر رده (Apterygota) که حشرات بی‌بال را در بر می‌گیرد، بی‌بالی یک صفت ذاتی است. به عبارت دیگر، در اجداد آن‌ها هم این صفت وجود داشته است. در حالی که ممکن است در تعدادی از حشرات زیر رده (Pterygota) حالت بی‌بالی دیده بشود ولی این بی‌بالی یک صفت ثانویه است، که در اثر نوع زندگی بوجود آمده است. در انواعی از ملخ‌ها، شته‌ها و سن‌ها دیده می‌شود. نمونه‌ی بارزی از بی‌بالی در شپش‌های انسانی و حیوانی دیده می‌شود که در اثر زندگی انگلی بال‌های خودشان را از دست داده‌اند.

حشرات بی‌بال (Apterygota)
زیر رده آپتری‌گوتا یا حشرات بی‌بال به پنج راسته تقسیم می‌شوند که عبارتند از:
- راسته بی‌شاخَکان یا (Protura)
- راسته دم فنری‌ها یا پا دُمان (Collembola)
- راسته دم چنگالان یا (Diplura)
راسته دم مویان یا (Microcoryphia)
- راسته ماهی نقره‌ای‌ها یا (Thysanura)

دم فنری‌ها یا پادُمان (Collembola)
این راسته از آپتری‌گوتا حشرات بسیار کوچکی هستند که بدلیل همین کوچکی کمتر مورد توجه‌اند. در اکوسیستم‌های طبیعی مخصوصاً در خاک‌هایی که مقدار زیادی هوموس وجود داشته باشد جمعیت‌های بسیار بالایی دارند. گاهی در هر متر مکعب خاک حدود صد هزار از آن‌ها دیده می‌شود و در هر هکتار میلیون‌ها میلیون از این حشرات فعالیت می‌کنند.

چرا به این حشرات پا دُمان گفته می‌شود ؟
در سطح زیری چهارمین حلقه شکم راسته پا دُمان یک اندامی بنام فورکولا (Furcula) دیده می‌شود. و در روی زمین، سومین حلقه شکم در سطح زیری شکم اندام دیگری بنام رتیناکلوم (Retinaculum) وجود دارد. موقعی که حشره نیاز به جهش و حرکت دارد فورکولا از رتیناکلوم که به صورت یک اندام قلاب مانند است آزاد می‌شود و با خوردن به زمین جهش پیدا می‌کند. راسته پا دُمان در طبیعت بسیار زیاد هستند گاهی بعضی از گونه‌های خانواده (Sminthuridae) مثل (Sminthurus viridis) تحت شرایطی تبدیل به آفت می‌شوند و ممکن است به گیاهان زینتی خسارت بزند.

بی‌شاخَکان (Protura)
بی‌شاخکان شش پای بسیار کوچک دارند و فاقد شاخک هستند. طول بدنشان حدود 6/0 تا حد اکثر 5/1 میلی‌متر است. جفت اول پاهای آن‌ها به اندامهای حسی تبدیل شده است بدلیل اینکه فاقد شاخک هستند، پاها در واقع نقش شاخک‌ها را ایفا می‌کنند. این بندپایان در درون خاک‌های هوموسی، در زیر سنگ‌ها و زیر خاک برگ‌ها فراوان دیده می‌شوند و از گیاهان مختلف تغذیه می‌کنند.

دم‌ چنگالان (Diplura)

راسته ديگر ديپلورا (Diplura) يا دم چنگالان هستند که فاقد چشم مرکب و ساده هستند. در انتهاي شکمشان داراي پيوست‌هاي بلندي هستند و طول بدنشان حدود ۷ ميلي‌متر يا کمتر است. بنابراين در مقايسه با کولمبولا (Collembola) و پروتورا (Protura) اندازه نسبتاً بزرگتري برخوردارند و روي خاک برگ‌ها و زير پوسته درختان از مواد مختلف آلي تغذيه مي‌کنند
.

دم مويان (Microcoryphia) و ماهي نقره‌اي‌ها (Thysanura)
راسته ديگر ميکروکوريفيا (Microcoryphia) و تيزانورا (Thysanura) هستند. اين دو راسته شباهت بسيار زيادي به هم دارند و سطح بدنشان از پولک پوشيده شده و در انتهاي شکم داراي زوائد بلندي هستند.
اما چگونه اين دو راسته را از همديگر تفکيک کنيم ؟
در راسته ميکروکوريفيا (Microcoryphia) چشم‌هاي مرکب نسبتاً بزرگ و به همديگر اتصال دارند در حاليکه در راسته تيزانورا (Thysanura) که به آن‌ها سيلورفيش (Silver fish) يا ماهي نقره‌اي هم مي‌گويند چشم‌هاي مرکب کوچک و از همديگر کاملاً جدا هستند.
بعضي از گونه‌هاي راسته تيزانورا گاهي در منازل بصورت آفت ديده مي شوند از جمله خانواده لپيس ماتيده (Lepismatidae) گونه‌اي بنام لپيسما ساکارنيا (Lepisma saccharina) دارد که از مواد نشاسته‌اي در منازل تغذيه مي‌کند.

حشرات بال‌دار (Pterygota)
زير رده پتري گوتا Pterygota بخش اعظم حشرات را در بر مي‌گيرند. از نظر رفتاري و بيولوژي گونه‌هاي اين زير رده بسيار متنوع هستند و تعداد زيادي از گونه‌ها آبزي هستند. مثل تعدادي از سن‌ها، سخت بالپوشان و دو بالان که مراحل رشد قبل از بلوغشان در داخل آب سپري مي‌کنند. تعداد زيادي نيز خشکي زي هستند که در بين گونه‌هاي خشکي زي تعدادي از آن‌ها گرده افشان هستند که از حشرات بسيار مفيد به حساب مي‌آيند. همچنين تعدادي از آن‌ها پارازيت يا پرداتور هستند و در تنظيم جمعيت گونه‌هاي آفت نقش مهمي دارند. و در کنترل بيولوژيک از تعدادي از آن‌ها استفاده مي‌شود. برخي از آفات مهم محصولات کشاورزي هستند مثل تعداد زيادي از پروانه‌ها، سخت بالپوشان و سن‌ها.
راسته هوموپترا (Homoptera) يا جوربالان که شامل شته‌ها، شپشک‌ها و گروه‌هاي ديگر مي‌باشند و از اهميت زيادي برخوردارند.  

 

 

  حشرات بال‌دار (Pterygota)

- يك روزه‌ها (Ephemeroptera)
- طياره‌ها (Odonata)
- سوسَري‌‌ها (Blattaria)  

 

  يك روزه‌ها (Ephemeroptera)

از ابتدايي‌ترين حشرات شروع مي‌کنيم. اولين راسته حشرات، راسته افمرپترا (Ephemeroptera) که حشراتي با بال‌هاي غشايي و تعداد زيادي رگ‌بال هستند و عموماً بالهاي عقبي آن‌ها کوچکتر از بالهاي جلويي است. حشرات کامل در انتهاي بدن داراي زائده‌هاي بلندي مي‌باشند. تا قبل از بلوغ، در داخل آب زندگي مي‌كنند و از انواع گياهان مختلف در داخل آب تغذيه مي‌کنند. پوره‌هاي اين حشرات در طرفين بدن داراي زوائد برگ مانندي که در واقع همان پيوست‌هاي تنفسي هستند، مي‌باشند که به وسيله آن اکسيژن محلول در آب را جذب مي‌کنند. در انتهاي بدن نيز داراي پيوست‌هايي هستند. يک روزه‌ها از نظر تغذيه‌ي ماهي‌ها داراي اهميت فوق‌العاده زيادي هستند و يکي از بخشهاي مهم در جيره غذايي ماهي‌ها در آب هاي شيرين مي‌باشند.  

 

  اما چرا به اين حشرات يک روزه مي‌گويند؟

به خاطر اينکه عمر اين حشرات کامل بسيار کوتاه است و بعد از اينكه حشره‌ي كامل ظاهر مي‌شود يک يا دو روز و بيشتر از سه روز زنده نمي‌مانند. يک استثناء ديگر که در اين راسته وجود دارد، بعد از ظهور فرم بالدار، يک مرتبه ديگر پوست اندازي مي‌کنند تا فرم بالغ آن‌ها ظاهر گردد.  

 

  طياره‌ها (Odonata)

دومين راسته، راسته اُدناتا يا طياره (Odonata)مي‌باشند. حشرات اين دسته، حشراتي نسبتاً بزرگ، به رنگ‌هاي بسيار زيبا و داراي بدن باريک و کشيده مي‌باشند. چشم‌هاي اين حشرات عموماً مرکب در آسيابک‌ها بسيار بزرگ مي‌باشند به طوري که بخش اعظم سر را در بر مي گيرد. در حاليکه در سنجاقک‌ها، چشم‌هاي مرکب عموماً کوچکتر هستند. بالها باريک و کشيده و با تعداد زيادي رگ‌بال در سطح خود مي‌باشد. اين حشرات، جزء حشرات اوليه و ابتدايي محسوب مي‌شوند.
راسته (Odonata) از جمله مفيدترين حشرات مي‌باشند. زيرا همه گونه‌هاي آن، بدون استثنا شکارگرند و حشرات کامل و پوره‌ها، از ساير حشرات و همچنين حشرات آفت تغذيه مي‌كنند. البته تخصص يا تعلق خاصي نسبت به گروه خاصي از حشرات ندارند، و از تمام گونه‌هاي ديگر اعم از مفيد و غير مفيد تغذيه مي‌کنند. حشرات کامل اين راسته گاهي از مگس‌ها که اغلب ناقل بيماري‌هاي مختلف مي‌باشند تغذيه مي‌کنند و در کاهش جمعيت آنان نقش موثري دارند. پوره‌هاي اين حشرات آبزي بوده و مدت زمان دو تا سه سال را درون آب زندگي مي‌کنند.  

 

  تشخيص پوره آسيابک‌ها از پوره سنجاقک‌ها

پوره سنجاقک‌ها عموماً در انتهاي بدن داراي زوائد برگ مانندي هستند، ولي در پوره آسيابک‌ها اين زوائد برگ مانند ديده نمي‌شود. همانطور که اشاره شد پوره‌هاي حشرات نيز شکارگر هستند و در محيط‌هاي آبي از حشرات به ويژه از لارو پشه‌ها و ساير حشرات تغذيه مي‌کنند.
غير از چشم‌هاي مرکب، سنجاقک‌ها و آسيابک‌ها چه تفاوت ديگري با هم دارند؟
ساده‌ترين روش براي تشخيص آسيابک‌ها از سنجاقك‌ها اينست که در آسيابک‌ها بال‌هاي عقب در قاعده عريض‌تر از بال‌هاي جلوست در حاليکه در سنجاقک بال‌هاي عقب و جلو داراي شکلي يکسان بوده و از نظر اندازه مشابه هستند.  

 

  سوسري‌‌ها (Blattaria)

راسته ديگر، راسته بلاتاريا (Blattaria) يا سوسري‌ها هستند. علي‌رغم اينکه عموم مردم به اين حشرات سوسک يا سوسک حمام مي‌گويند ولي در واقع اين‌ها سوسک به معناي بي‌تل (Beetle) که ما آن‌ها را سخت ‌بالپوشان مي‌ناميم، نيستند. از جمله حشرات مهم بهداشتي هستند که در کشور ما حداقل سه گونه از آن‌ها به وفور يافت مي‌شود.

مهمترين گونه سوسري‌ها عبارتند از :
- سوسري آلماني يا بلاتاجرمنيكا (Blattella germanica)
- سوسري آمريكايي يا پري‌پلنتا امريكانا (Periplaneta americana)
- بلاتا اورينتاليس (Blatta orientalis)

البته بدليل اينکه سوسريها اندازه بزرگتري دارند براي ساکنان منازل قابل تحمل نيستند اما سوسري آلماني داراي اندازه خيلي کوچکتري است. شکل بدن در اين حشرات بگونهاي است که در لابلاي کوچکترين شکاف‌ها رفت و آمد دارند. تخمهاي خودشان را در داخل کپسولهايي قرار مي‌دهند بطوري كه در داخل هر کپسول تعداد زيادي تخم قرار مي‌گيرد و سوسري‌ها اين کپسول را در پشت کابينت‌ها يا در داخل درزها و شکافهايي که در آشپزخانه قرار دارد رها ميکنند. بعد از مدتي از داخل يک کپسول که مشابه يک لوبياي کوچک است تعداد زيادي پوره اين حشرات خارج و بوي ناخوشايندي از خود ساطع ميکند که قابل تحمل نميباشد اما نکته مهم در اين حشرات اين است که از جنبه بهداشتي داراي اهميت زيادي هستند.




تاريخ : دوشنبه بیست و چهارم بهمن 1390 | 20:54 | نویسنده : صهیب رحمانی |
تاريخ : شنبه بیست و ششم آذر 1390 | 22:48 | نویسنده : صهیب رحمانی |

دستگاه تنفس:Respiratory system
در حشرات سیستم تنفس تراشه ای است و از تعداد زیادی لوله های حامل هوا تشکیل شده که به وسیله استیگمات ها با محیط خارج ارتباط دارند . تراشه‌ها لوله‌های توخالی هستند که داخل آنها مجهز به یک رشته مارپیچی قابل ارتجاع از جنس کوتیکول و موسوم به تنیدیوم می باشد . کانال های تراشه ای از منافذ تنفسی شروع شده تدریجاً باریک می شوند و انشعابات انتهائی تراشه ها را به وجود می آورند که اطراف سلولهای بدن را می پوشانند و به این ترتیب تبادل مستقیم گازی را بین سلول های بدن و محیط خارج برقرار می کنند . سوراخهای تنفسی با استیگماتها به اشکال بیضی یا گرد در روی غشاء پهلوئی حلقه های قفسه سینه و شکم قرار دارند و تعداد و طرز کار آنها در گروههای مختلف حشرات متفاوت است.
1- مکانیسم تنفس در حشرات : وظیفه تراشه حمل اکسیژن و سهولت جریان هوا در « موی تراشه ها»و تبادل گازی بوسیله مایع داخل موی تراشه ها صورت می گیرد و به این ترتیب اکسیژن به طور مستقیم پلاسمای اطراف سلول پخش می گردد و هوای داخل تراشه ها در دو مرحله دم و بازدم انجام می گیرد. در مرحله بازدم ماهیچه های شکم ( ماهیچه های پشتی – شکمی ) منقبض شده و در نتیجه حجم شکم کم و فشار داخلی افزایش می یابد و به این ترتیب هوای تراشه ها تخلیه می گردد. در مرحله دم ماهیچه های شکم آزاد شده و حجم شکم افزایش می یابد و هوا وارد تراشه ها می گردد. مکانیسم تنفس بر اساس طرز عمل استیگمات ها به دو طریق صورت می گیرد، در حشات آپنوایستیک استیگماتها با ریتم مخصوصی باز و بسته می شوند و تبادل گازی فقط هنگام باز بودن استیگمات صورت می گیرد مانند کک ها و مگسها . در حشرات Eupneustic حرکات تنفسی در دو مرحله دم و بازدم مشخص و باز و بسته شدن استیگماتها ، در فاصله معینی صورت می گیرد. شدت حرکات تنفسی بستگی به شرایط محیط خارج مانند گاز کربنیک و حرارت و فعالیت حشره دارد چنانچه هنگام پرواز و در حرارتهای زیاد شدت حرکت تنفسی زیاد و برعکس در حرارتهای پائین و هنگام استراحت شدت حرکت تنفسی زیاد و بر عکس در حرارت های پائین و هنگام استراحت شدت حرکت تنفسی زیاد و بر عکس در حرارتهای پائین وهنگام استراحت شدت حرکات تنفسی نقصان می یابد. در حشرات آبزی تنفس از طریق دستگاههای تراشه یا برانشی و یا تراشه برانشی صورت می گیرد و تنفس از طریق جلد ساده ترین نوع تنفس در حشرات آبزی است. بعضی از سخت بال پوشانه آبزی در فواصل معین به سطح آب آمده و هوای کافی در زیر بال پوشها و یا بین موههای سطح بدن خود ذخیره می نمایند و هنگام فعالیت در زیر آب از آن استفاده می کنند . سن های آبی استیگمات های انتهایی خود را که در انتهای لوله طویل قرار دارد ، در سطح آب قرار داده و تنفس حشره در زیر آب به طرز مستقیم انجام می شود . و همچنین لارو پشه های Anopheles و Culex در فواصل معین به سطح آب آمده و سیفون تنفسی خود را که در حلقه هشتم شکم قرار دارد از آب بیرون آورده و هوای کافی در تراشه های خود ذخیره می کند و سپس داخل آب می شود. دستگاه تنفسی تراشه – برانشی به دو شکل رشته ها و یا صفحات پهن در طرفین حلقه های بدن قرار گرفته و محتوی لوله های تراشه ای است.
2- متابولیسم تنفس :
مواد غذایی داخل سلولها و بافتها به وسیلهاکسیژن جذب شده توسط دستگاه تنفسی اکسید می گردد و موادی نظیر گلوتاتیون و سیتوکروم به عنوان مواد واسطه ای در این مرحله اهمیت فوق العاده دارند . بالا رفتن درجه حرارت و رطوبت باعث افزایش شدت متابولیسم می گردد همچنین تغییرات متابولیسم تنفسی به گونه ای – سن – مراحل رشدی و جنس حشره بستگی دارند. ضریب تنفسی برابراست با نسبت حجم انیدرید کربنیک حاصل به حجم اکسیژن مصرف شده و متناسب با رژیم غذایی حشره می باشد.



تاريخ : شنبه بیست و ششم آذر 1390 | 21:48 | نویسنده : صهیب رحمانی |

دستگاه گردش خون                                                                       

در حشرات ، اکسیژن بدون دخالت خون به وسیله سیستم تراشه ای تنفس در اختیار سلول قرار می‌گیرد. لذا دستگاه گردش خون ساده و حفره ای است و خون تحت فشار قلب در حفره عمومی پخش شده و تمام سلولها و بافتها را فرا می گیرید. از این جهت حفره عمومی در حشرات ، یا حفره خونی نامیده می شود. این حفره به وسیله دو پرده ماهیچه ای طولی به سه حفره عمومی پشتی میانی و شکمی تقسیم می شود.حفره پشتی محتوی رگ پشتی طولی است که قسمت جلوی آن به نام آئورت در ناحیه قفس سینه و قسمت عقبی آن در ناحیه شکم و به قلب مرسوم می گردد . آئورت در حشرات بالدار مجهز به چند حباب ضرباندار به نام قلب های فرعی است . قلب از تعدادی خانه یا حفره به نام تشکیل شده و تعداد آنها تقریبا ً معادل حلقه های قفس سینه و شکم است . این خانه ها گلابی شکل و به طور متوالی قرار گرفته و به وسیله منافذی به نام استیول به حفره اطراف قلب مربوط می شود. آئورت و قلب ساختمان ماهیچه ای داشته و به وسیله الیاف ماهیچه ای خاصی به نام حلقه های پشتی متصل می شوند.حفره میانی یا احشئی نسبتاً وسیع بوده ولوله گوارش و غده تناسلی در آن قرار دارند . حفره شکمی محتوی زنجیر عصبی است . دیافراگم شکمی از بافت پیوندی و رشته های ماهیچه ای ساخته شده و دارای سوراخهای متعددی جهت عبور خون می باشد .                                                                                     

1- مکانیسم گردش خون:                                                                                         
عمل قلب دارای دو مرحله دیاستول و سیستول است. در مرحله دیاستول یا مرحله غیر فعال ، ماهیچه های بالی شکل منقبض شده و حجم حفره پشتی افزایش می یابد و فشار داخلی کم شده و در نتیجه خون از حفره های شکمی و میانی وارد حفره پشتی می شود و از منافذ استیول داخل خانه های قلب می گردد. در مرحله سیستول یا مرحله فعال در نتیجه انبساط ماهیچه های بالی شکل منافذ استیول بسته شده و خون از خانه ای به خانه جلوتر وارد می شود و از طریق آئورت وارد حفره عمومی می گردد. خون حشرات در انتقال اکسیژن به سلولها و بافتهای بدن وظیفه ای ندارد ولی از نظر انتقال مواد غذائی و دفع مواد زائد و ادراری دارای اهمیت می باشد.

2- ترکیبات خون:                                                                                             
خون در حشرات به رنگهای مختلف قرمز،زرد،سبز یا آبی دیده می شود و از دو قسمت پلاسما و سلولهای خون تشکیل یافته است. عمده پلاسمای خون را آب و اسیدهای آمینه تشکیل می دهد و سایر ترکیبات آن عبارتند از: مواد گلوسیدی، لیپیدی ، هموگلوبین ، هموسیانین ، املاح مختلف آلی و معدنی ، مواد ادراری ، مواد سمی نظیر کانتاریدین و هیستامین و آنزیم های مختلف و گاز کربنیک و اکسیژن.                                     
سلولهای خون به تعداد و اشکال مختلف ، در حضرات بسته به عوامل گوناگون نظیر فذا و رطوبت دیده می شوند . تعداد سلولها در هر میلیمتر مکعب خون فوق العاده متغیر است ، در سوسری هایجنس بین 15000 تا 60000 در سیرسیرک بین 15000 تا 275000تغییر می کند. اهم سلولهای خون عبارتند از :                           

(1) سلولهای انوسیت – این سلولها اغلب در طرفین حلقه های شکم پراکنده هستند و از نظر تغییر جلد ، رشد تخمدانها ، دفع مواد ادراری و ذخیره چربی و غیره اهمیت دارند.                                                                                   
(2) سلولهای زنده خوار اکثر این سلولها خاصیت زنده خواری دارند و از باکتریها و پروتوزئرهائی که از طریق لوله گوارش وارد حفره عمومی می شود تغذیه می کنند. همچنین بعضی از آنها دارای وظایف دفعی و ترشحی و ذخیره ای مواد چربی هستند.                                                                       
(3) سلولهای اطراف قلب این سلولها در اطراف قلب وجود دارند و از نظر تصفیه خون با ارزش می باشند.
(4) اجسام چربی – سلولهای چند وجهی و به رنگ سفید ، زرد ، قرمز و نارنجی هستند و ذخیره مواد چربی ، پروئیدها مواد ادراری و گلیکوژن را به عهده دارند و بعلاوه دارای خاصیت زنده خواری و تولید نور می باشند ، از نظر دفاع حشره و همچنین جلب جنس مخالف اهمیت دارند و تولید نور نتیجه اکسیده شدن ماده چربی به نام لوسیفیرین به وسیله دیاستاز لوسیفراز است.                                                                                                            
اعضاء تولید نور در دو خانواده و از راسته سخت بالپوشان رشد قابل توجه دارند. در کرم شب تاب اعضاءتولید نور در زیر مفصلهای شکم قرار دارند و در جنس در قاعده پیش قفس سینه متمرکز و متشکل از یک لایه اجسام چربی است که سطح آنها را انشعابات عصبی و موی تراشه ها پوشانده و در زیر این لایه بلورهای اگزانتین ) ، و املاح اوره قرار دارد که دارای خاصیت انعکاس هستند



تاريخ : جمعه یازدهم آذر 1390 | 11:22 | نویسنده : صهیب رحمانی |
تاريخ : پنجشنبه دهم آذر 1390 | 22:6 | نویسنده : صهیب رحمانی |
تاريخ : شنبه پنجم آذر 1390 | 11:15 | نویسنده : صهیب رحمانی |


تاريخ : یکشنبه بیست و نهم آبان 1390 | 10:54 | نویسنده : صهیب رحمانی |

الف:دستگاه گوارش digestive system :

دستگاه گوارش در حشرات عبارت از لوله ی طویلی است که از دهان شروع و به مخرج ختم می شود.

اندازه وشکل ان بستگی به رژیم غذایی حشره دارد وازسه بخش جلویی,میانی وعقبی به شرح زیر

تشکیل یافته است:

1- بخش جلویی stomodaeum: که منشا اکتودرمی داشته ودر خرد کردن وانبار کردن وهضم اولیه

موادغذایی دخالت دارد. ساختمان ان به ترتیب از داخل به خارج عبارت از یک لایه ی کیتینی, ماهیچه

های طولی,ماهیچه های حلقوی و پرده ی صفاق می باشد وشامل دهان, حلق, مری, چینه دان وپیش

معده است.

(1)- حلق (pharynx) : قیفی شکل است ودارای غدد بزاقی وماهیچه های قوی جهت خرد کردن غذا

می باشد

(2)- مری (oesophagus) : مجرای باریکی است که به چینه دان متصل میگردد

(3)- چینه دان (gizzard) : کیسه ی ذخیره ی مواد غذایی است و ان مجهز به خارهای کیتینی است و با

داشتن انزیم های مختلف در نرم وهضم کردن مواد غذایی اهمیت دارد

(4)- پیش معده (proventriculus) : اخرین قسمت بخش جلویی لوله ی گوارش می باشد و با داشتن

جدارماهیچه ای قوی و خارهای کیتینی در هضم مواد غذایی دخالت دارد

2- بخش میانی یا معده (mesenteron) : عضو اصلی ترشح, گوارش و جذب می باشد و بوسیله ی

دریچه کاردیاک از بخش جلویی مجزا می شود و معمولا به شکل کیسه ی طویلی است با مبداء

آندودرمی و دارای ماهیچه های طولی و حلقوی و فاقد کیتین است. در قسمت جلو معده اغلب

انشعابات کیسه, یا لوله مانندی مشاهده می شود که gastric coeca نامیده می شود.

در بعضی ازحشرات,مانند خرطوم مفصلی ها معده شامل سه یا چهار قسمت متمایز می باشد, در

اغلب حشرات غذاهنگام داخل شدن درمعده به وسیله ی پرده کیتینی به نام پرده ی اطراف غذا (

pretrophic membrane) که به وسیله ی قسمت جلوی معده ترشح شده پوشیده می شود. این پرده

مانع ز تماس مستقیم مواد غذایی با جدارنرم معده می شود وعمل گوارش به وسیله ی نفوذ مواد قابل

جذب از پرده ی اطراف غذا صورت می گیرد و مواد هضم نشده داخل پرده, وارد بخش عقبی لوله ی

گوارش می گردد.

3- بخش عقبی یا روده (proctodeum) : مبداء اکتودرمی دارد و از سه قسمت روده ی باریک

,روده ی بزرگ (colone) وروده ی راست (rectum) تشکیل شده, محل اتصال روده ی باریک با معده دارای

تعداد زیادی لوله های دفعی موسوم به لوله های مالپیگی که از نظر دفع مواد زائد دارای اهمیت است.

اخرین قسمت دستگاه گوارش روده ی راست به شکل کیسه گلابی شکل است که به وسیله ی سوراخ

مخرج به خارج باز می شود.

 

۴- اعضای ضمیمه ی دستگاه گوارش : این اعضاء از نظر هضم و جذب غذا اهمیت بسیار دارند وشامل

قسمت های زیر می باشد

(1)- غده های بزاقی : که به اشکال ساده وتک سلولی در جدار دهان ومری پراکنده هستند وترشحات

انها به حفره های دهان یا مری ریخته می شوند. گاهی به شکل لوله های ساده است که جدار انها

مجهز به سلول های ترشحی است وبعضی به شکل غده های کیسه ای که جدار انها دارای حفره هایی

با سلول های ترشحی است وسرانجام ممکن است خوشه ای شکل باشند.ترشحات غده های فوق به

نام بزاق با دارا بودن دیاستازهای مختلف نظیر امیلاز, انورتاز و غیره در هضم و جذب مواد غذایی اهمیت

دارند ودر بعضی از حشرات مانند مگس ها و پشه ها  محتوی ماده مخصوص جلوگیری از انعقاد خون

می باشد.

(2)- غده های گوارشی : این غده ها معمولا تک سلولی ودرجداربخش میانی وعقبی لوله گوارشی

پراکنده هستند و ترشحات انها سبب هضم مواد پروتیدی و چربی می شود.

(3)- اعضای دفع : درحشرات علاوه برسلول های انوسیت oenocyte سلول های اطراف قلب واجسام

چربی لوله های مالپیگی عضو اصلی مواد زائد وادراری ودرنتیجه تصفیه ی خون می باشند و ان عبارت از

لوله های بن بستی است که درمحل اتصال روده ی باریک ومعده قراردارند. محتویات داخل لوله های

مالپیگی عبارتند از:

کلرور سدیم, اوره, مواد سفیده ای, رنگها و گاهی باکتری ها و تک سلولی هایی که

به طریق همزیستی زندگی می کنند.

۵- مواد دفعی وترشحی حشرات :

(1)- ادرارو مدفوع : ادرار به وسیله ی لوله های ماپیگی از خون گرفته می شود وترکیب ان بستگی به

رژیم غذایی حشره دارد که ممکن است اسیدی یا قلیایی بوده و همراه با مواد دفعی که عبارت از بقایای

مواد غذایی هضم نشده می باشد ازمخرج حشره دفع می گردد نمکهای مختلف ازقبیل فسفات ها,

سولفات ها, اسیدهای امینه,  اوره, اسید اوریک و گاهی مواد رنگی در ادرار یافت می شوند.

(2)- ابریشم : غده های ترشح کننده ی ابریشم درحشرات فوق العاده متنوع هستند, درلاروپروانه ها

غدد بزاقی لب پایین الیلف ابریشم ترشح می نماید ودربعضی ازسخت بالپوشان وبالتوری ها لوله های

مالپیگی این عمل را انجام می دهند. درلارو پروانه ها یک جفت غده ترشح کننده ی ابریشم درزیرلوله ی

مری قرارگرفته و ترشحات ابریشمی بعد از خروج, از کانال مخصوص عبور کرده و از منفذی در زیر لب پایین

به صورت الیاف خارج می شوند. الیاف ابریشمی ازدوماده ی فیبروئین fibroin وسریسین sericin و یک

پوشش نازک مومی تشکیل شده است.

(3)- عسلک : مدفوع حشرات مکنده می باشد که به صورت مایع شفافی از مخرج حشره دفع می گردد.

حشره برای تامین مواد پروتئینی مورد نیاز بدن, مقدارزیادی شیره ی نباتی را می مکد وبعد ازجذب مواد

لازم, مازاد ان را به صورت عسلک دفع می نماید, عسلک شته ها وشپشک های نباتی محتوی

مقدارزیادی مواد جذب نشده الی به خصوص مواد قندی است. گزانگبین نوعی عسلک می باشد.

(4)- موم : ترشحات مومی به وسیله ی غدد جلدی عده ای از حشرات نظیر شپشک های نباتی و شته

ها ترشح می گردند واز نظرحفاظت بدن در برابرگرما وخشکی در حشرات خشکی زی و به منزله ی

قشرغیرقابل نفوذ به اب در حشرات ابزی اهمیت دارد و زنبورعسل های کارگر به وسیله ی هشت غده در

سطح زیرین شکم این ماده را ترشح می نمایند.

(5)- سموم : غدد ترشح کننده سم درحشرات معمولا درناحیه ی سر ویا درانتهای شکم قراردارند و به

وسیله ی عضو زننده یا نیش در بدن شکار وارد می شوند ودربعضی از حشرات ترشحات سمی در خون

وجود داشته وهنگام دفاع به صورت قطرات ریزی ازدهان ویا منافذ دیگربدن خارج می شوند. ترکیبات

سمی شامل آپی توکسین وهیستامین درنیش زنبورعسل,اسید فرمیک درمورچه ها و کانتاریدین

درترشحات بعضی ازسوسکهای خانواده ی cantharidae می باشد.

 

 



تاريخ : یکشنبه بیست و نهم آبان 1390 | 10:34 | نویسنده : صهیب رحمانی |


تاريخ : یکشنبه بیست و نهم آبان 1390 | 10:17 | نویسنده : صهیب رحمانی |


تاريخ : یکشنبه بیست و نهم آبان 1390 | 10:12 | نویسنده : صهیب رحمانی |

 



تاريخ : یکشنبه بیست و نهم آبان 1390 | 10:9 | نویسنده : صهیب رحمانی |

 



تاريخ : یکشنبه بیست و نهم آبان 1390 | 10:3 | نویسنده : صهیب رحمانی |

بال ها (wings) :

 

 حشرات معمولا دارای دجفت بال هستند که در طرفین حلقه ی دوم و سوم قفسه ی

 سینه به بدن متصل می باشند ورشد و ساختمان انها بسته به محل زندگی ونوع

 فعالیت حشره متفاوت است. بی بالی که به ندرت در راسته ی بالداران pterygota

 مشاهده می شود در نتیجه ی سازش حشرات با محیط زندگی انگلی (شپش ها)وگاهی

 دو شکلی جنسی (شپشکهای نباتی) و یا چند شکلی (شته ها) می باشد.

 در مگس ها و افراد نر شپشکهای نباتی بال های زیرین تبدیل به عضو حسی

 balancierبه شکل سنجاق شده اند. بالها به دو صورت غشایی و کیتینی می باشد.

 بالهای غشایی شفاف و نرم و رگ بندی انها مشخص است و بالهای کیتینی که در

 راسته ی سخت بالپوشان وجود دارند در عمل پرواز دخالت نداشته وفقط برای

 حفاظت بالهای زیرین بکار می روند وجنس انها کیتینی و سخت و رگ بندی انها

 نامشخص است. در این حشرات بالهای عقبی پهن ومخصوص پروازبوده وهنگام

 استراحت مثل بادبزن درزیربالپوش ها جمع می شوند.تزئینات بالها درحشرات

 مختلف متفاوت است چنانچه بال پروانه ها مجهزبه فلس های رنگارنگ وبال

 زنبورها شفاف و فاقدرگ بندی زیاد وبرعکس دربال بالتوری ها رگهای طولی

 وعرضی بال زیاد می باشند. گاهی بالها دارای موها و کرک ها و ریشک هایی

 هستند,مانند بال تریپس ها.

 ز نظر ساختمان داخلی رگهای بال محتوی خون ویک تراشه وگاهی یک رشته ی

 عصبی بخصوص در بالهایی که دارای موهای حسی هستند وجود دارد. سطح بال را

 می توان به بخشهای جلویی,عقبی و محوری تقسیم نمود. بخش جلویی بال را که

 دارای رگهای طولی متعددی است بخش رمیژیوم (remigium) بخش عقبی نرم

 وتا شونده را وانوس (vanus) می نامند واین دوقسمت بوسیله ی چین وانال

 (vanal) از یکدیگر مجزا می شوند.بر طبق کامستوک ونیدهام Comstok and

 Needhamرگهای طولی بال به قرار زیرند:

 1- رگ کناری(costal) : در لبه ی جلویی بال قرار دارد و معمولا ساده است

 2- رگ زیر کناری(subcostal) : مقعر و معمولا ساده است

 3- رگ شعاعی(radial) : معمولا چند شاخه است

 4- رگ میانی(medial) : ابتدا دوشاخه وگاهی هریک از شاخه ها به چند شاخه ی

 ثانوی تقسیم می شوند

 5- رگ بازویی(cubital) : معمولا چند شاخه است

 6- رگهای عقبی(anal) : اخرین رگهای طولی بال وتعداد انها متغییراست

 7- رگهای ژوگال(jugal) : بعد ازرگهای انال درمیدان ژوگال قراردارند ومعمولا

 دارای چند رگ هستند

 رگهای عرضی بال حد فاصل رگهای طولی وبه طورعمود یا مایل به انها قرار دارند

 رگهای عرضی که ازنظررده بندی اهمیت دارند, به قرار زیرند :

 1- رگ عرضی بازویی : بین رگهای کناری وزیر کناری نزدیک به قاعده ی بال قرار دارد(h)

 2- رگ عرضی شعاعی : رگهای طولی شعاعی را به یکدیگر متصل می کند(r)

 3- رگ عرضی شعاعی - میانی : بین رگهای شعاعی و میانی قرار دارند(r-m)

 4- رگ عرضی میانی : رگهای میانی را به یکدیگرمتصل می کند(m)

 5- رگ میانی - بازویی : بین دو رگ میانی و بازویی قرار دارد(m-cu)

 

 سلول های بال, از تقاتع رگهای طولی و عرضی سلول های بال بوجود می ایند. این

 سلول ها باز یا بسته بوده ودر رده بندی بعضی ازحشرات نظیرزنبورها و پشه ها

 اهمیت فوق العاده دارند. مثلا درپروانه ها سلول دیسکال که در حد فاصل رگهای

 شعاعی ومیانی وحجره ی تیریدیال در حد فاصل رگهای میانی وبازویی قرار دارند

 

 



تاريخ : دوشنبه نهم آبان 1390 | 17:16 | نویسنده : صهیب رحمانی |



تاريخ : دوشنبه دوم آبان 1390 | 9:14 | نویسنده : صهیب رحمانی |



تاريخ : دوشنبه دوم آبان 1390 | 9:11 | نویسنده : صهیب رحمانی |



تاريخ : دوشنبه دوم آبان 1390 | 9:9 | نویسنده : صهیب رحمانی |



تاريخ : دوشنبه دوم آبان 1390 | 9:7 | نویسنده : صهیب رحمانی |

حشره شناسی پزشکی یکی از شاخه‌های علم حشره شناسی می‌باشد که به بررسی ومطالعه حشرات زیان آور که برای انسان مضر می‌باشد، می‌پردازد.

بزرگ‌ترین شاخه جانوری شاخه بندپایان می‌باشد. همانطور که از نام آنها پیداست دارای پاهای بندبند می‌باشند. بزرگ‌ترین رده آنها حشرات می‌باشند.

  1. شاخه بند پایان از ۵ رده تشکیل می‌شود.
  2. رده حشرات شامل پشه‌ها ، ملخ‌ها ، مگس‌ها ، شپش‌ها ، پروانه‌ها ، زنبورها ، سوسکها و... می‌باشد.
  3. رده عنکبوتیان که عنکبوت‌ها ، عقرب‌ها،رطیل‌ها،کنه‌ها،مایت‌ها،و... را شامل می‌شود.
  4. رده سخت پوستان شامل انواع خرچنگ‌ها،میگوهاو... را شامل می‌شود.
  5. رده صدپایان
  6. رده هزارپایان

تمام این رده‌ها شامل موجوداتی هستند که از نظر پزشکی کم وبیش اهمیت دارند.به عنوان مثال پشه آنوفل ناقل عامل بیماری مالاریا،مگس‌های تسه تسه و سیمولیوم به ترتیب ناقل عامل بیماریهای مرض خواب وکوری رودخانه،پشه خاکیها ناقل عامل بیماری سالک می‌باشند.

صفات عمومی حشرات :

  1. بزرگ‌ترین رده در شاخه بندپایان می‌باشند.
  2. دارای پراکندگی وسیع می‌باشند.
  3. بدن اینها از سه قسمت سر،سینه وشکم تشکیل شده‌است.
  4. دارای شاخک(آنتن) می‌باشند.که در شناخت و تقسیم بندی اهمیت دارند.
  5. دارای اسکلت خارجی می‌باشند.
  6. بعضی از آنها دارای بال و بعضی دیگر بدون بال می‌باشندکه در شناخت وتقسیم بندی اهمیت دارد.
  7. همه اینها ۳ زوج پا دارند.به همین دلیل به اینها هگزاپدا گفته می‌شود.
  8. دستگاه گردش خون در سطح پشتی قرار گرفته واز نوع باز است.
  9. در اینها خون دررساندن اکسیژن اهمیت چندانی ندارد.
  10. دستگاه تنفسی در حشرات سیستم تراشه‌ای نام داردکه ارتباط خارجی آن به وسیله منافذ خارجی به نام اسپیراکل می‌باشد.
  11. دستگاه دفع مواد زاید لوله‌های مالپیگی نام دارد.
  12. به طور معمول جثه حشرات کوچک می‌باشد.


تاريخ : یکشنبه یکم آبان 1390 | 14:42 | نویسنده : صهیب رحمانی |
.: Weblog Themes By VatanSkin :.